Kiểm thử giỏ hàng & thanh toán cho người mới: từ số lượng đến hết hàng, thanh toán thất bại (có trắc nghiệm)

1. Tóm tắt nhanh & màn hình bạn sẽ test

Chào bạn mới! Giỏ hàng và trang thanh toán là nơi khách hàng thật sự bỏ tiền ra — nên đây cũng là nơi bug gây thiệt hại nặng nề nhất nếu lọt lưới: tính sai tiền, cho đặt hàng sản phẩm đã hết, hay trừ tiền mà không tạo đơn. Không giống một form đăng ký đơn giản, giỏ hàng có rất nhiều trạng thái thay đổi liên tục (số lượng, giá, khuyến mãi, tồn kho), nên người mới rất dễ bỏ sót góc kiểm thử. Chúng ta sẽ học qua màn hình giỏ hàng và thanh toán thật của ShopEasy, có hình minh hoạ và phần tự làm thử.

2. Thêm / xóa / sửa số lượng — tính lại tổng tiền ngay

Ba thao tác cơ bản nhất trên giỏ hàng là: thêm sản phẩm, xóa sản phẩm, và sửa số lượng. Nghe đơn giản, nhưng đây lại là nơi rất dễ lọt lỗi vì mỗi thao tác đều kéo theo việc TÍNH LẠI tổng tiền ngay lập tức. Với bạn mới, hãy tập thói quen: sau MỖI thao tác trên giỏ hàng, luôn kiểm tra lại tổng tiền hiển thị có khớp với phép tính thủ công (đơn giá × số lượng, cộng dồn các sản phẩm) hay không.

Một lỗi rất phổ biến là 'độ trễ hiển thị': khách sửa số lượng xong, tổng tiền vẫn hiện số cũ một lúc rồi mới cập nhật, hoặc tệ hơn — cần bấm thêm nút 'Cập nhật giỏ' thì tổng mới đúng. Với người dùng thật, độ trễ hoặc yêu cầu thao tác thừa như vậy dễ khiến họ nghi ngờ app tính sai và rời bỏ giỏ hàng giữa chừng. Vì vậy, ngoài kiểm tra CON SỐ đúng, bạn cũng nên kiểm tra THỜI ĐIỂM cập nhật có tức thời hay không.

3. Mã giảm giá & phí vận chuyển

Sau khi tổng tiền cơ bản đã đúng, bước tiếp theo là kiểm thử hai yếu tố hay bị bỏ quên: mã giảm giá (coupon) và phí vận chuyển (ship). Với mã giảm giá, bạn cần thử đủ các nhánh: mã hợp lệ, mã hết hạn, mã chưa đủ điều kiện (đơn hàng chưa đạt giá trị tối thiểu), và đặc biệt là mã có bị áp được nhiều lần trong cùng một đơn hay không — đây là lỗ hổng có thể gây thiệt hại tiền thật cho doanh nghiệp nếu không được chặn đúng.

Phí vận chuyển thường phụ thuộc vào nhiều biến số: khu vực giao hàng, trọng lượng đơn hàng, hoặc ngưỡng miễn phí ship (freeship khi đơn đạt một mức tiền nhất định). Ca kiểm thử cần bao phủ cả biên của ngưỡng: đơn hàng ngay dưới ngưỡng freeship (vẫn tính phí ship) và đơn hàng ngay tại/trên ngưỡng (phí ship phải về 0đ). Một mẹo hữu ích: luôn thử áp mã giảm giá TRƯỚC khi kiểm tra ngưỡng freeship, vì thứ tự tính (giảm giá trước hay ship trước) có thể ảnh hưởng tới việc đơn hàng có đạt ngưỡng hay không.

4. Giữ giỏ hàng khi đăng xuất / đăng nhập lại

Một tình huống người mới hay quên test: khách đang chọn hàng, thoát app giữa chừng (hết pin, mất mạng, hoặc chủ động đăng xuất), rồi quay lại đăng nhập sau đó — có thể vài phút, có thể vài ngày. Giỏ hàng có nên được giữ nguyên không? Câu trả lời đúng gần như luôn là CÓ, vì phần lớn app TMĐT lưu giỏ hàng gắn với tài khoản ở phía server, chứ không chỉ lưu tạm trên trình duyệt/thiết bị đang dùng.

Bạn nên thử ít nhất 3 kịch bản: (1) đăng xuất chủ động rồi đăng nhập lại trên cùng thiết bị; (2) đóng app đột ngột (không đăng xuất) rồi mở lại; (3) đăng nhập trên một thiết bị khác bằng cùng tài khoản. Ở cả 3 trường hợp, giỏ hàng đều phải hiển thị đúng những gì khách đã chọn trước đó. Nếu giỏ hàng bị mất chỉ vì khách đăng xuất, đó là một trải nghiệm rất tệ khiến khách phải chọn lại từ đầu — và nhiều khách sẽ bỏ cuộc thay vì mua lại.